Το Elephant Talk είναι ένα συμμετοχικό έργο που, τους τελευταίους μήνες, έχει οδηγήσει ένα δίκτυο ευρωπαϊκών φορέων να διερευνήσει και να πειραματιστεί με πρακτικές και μεθοδολογίες σχετικά με την ανθρωπιστική προσέγγιση στη συλλογή και αναπαράσταση δεδομένων, καθώς και τη χρήση τους ως εργαλεία κοινωνικού μετασχηματισμού και ευαισθητοποίησης.
Μετά από εκπαίδευση σχετικά με τη δημιουργία εργαλείων από μια διαθεματική και τρανσφεμινιστική σκοπιά, καθώς και τη χρήση τους ως εργαλεία ευαισθητοποίησης, συνηγορίας και εκπαίδευσης, οι εταίροι του έργου συνεργάστηκαν για να δημιουργήσουν μια έρευνα και να δομήσουν ομάδες εστίασης με στόχο την εμπλοκή νέων που ζουν στην Ιταλία, την Κροατία, τη Ρουμανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα, τη Σλοβενία και την Ισπανία, προκειμένου να διερευνήσουν το συστημικό φαινόμενο του διαδικτυακού έμφυλου μίσους και του body shaming.
Η κατανόηση αυτών των συστημικών φαινομένων είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων και αποτελεσματικών στρατηγικών αντιμετώπισής τους. Και σε αυτή την κατεύθυνση, τα δεδομένα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο, καθώς μπορούν να μας παρέχουν μια συνολική εικόνα του προβλήματος και να αποτελέσουν ουσιαστικό εργαλείο στον τομέα της έρευνας, της προώθησης αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών και της ανάπτυξης ελκυστικών εκστρατειών ευαισθητοποίησης.
Ωστόσο, για να είναι τα συλλεγόμενα δεδομένα πραγματικά αντιπροσωπευτικά και να ελαχιστοποιηθεί η προκατάληψη, η διαδικασία συλλογής δεδομένων πρέπει να βασίζεται σε μια συμμετοχική, ανοιχτή και προσβάσιμη μεθοδολογία: να εμπλέκει άμεσα ανθρώπους που έχουν βιώσει με διάφορους τρόπους αυτές τις μορφές ψηφιακής βίας. Όπως γράφουν οι συγγραφείς του Data Feminism, Catherine D’Ignazio και Lauren F. Klein, η συλλογή δεδομένων από μια διαθεματική σκοπιά πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το φύλο, αλλά και κάθε μορφή περιθωριοποιημένης ταυτότητας ή άτομο που έχει βιώσει και βιώνει μορφές καταπίεσης. Τα δεδομένα δεν είναι ποτέ ουδέτερα· αφηγούνται τις εμπειρίες και τις γνώσεις εκείνων που τα συνέλεξαν, τα ανέλυσαν και τα επικοινώνησαν.
Η συμμετοχική προσέγγιση αποτελεί, επομένως, ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της συλλογής δεδομένων που επιλέξαμε να πραγματοποιήσουμε, ώστε να μειωθούν οι παραδοσιακοί φραγμοί της έρευνας και της συλλογής δεδομένων, οι οποίοι συχνά απέχουν από τις πραγματικές εμπειρίες όλων των ανθρώπων. Μέσω μιας διαδικασίας συν-δημιουργίας, που περιλάμβανε ακτιβιστές, ειδικούς στη συλλογή και οπτικοποίηση δεδομένων, αλλά κυρίως εφήβους και νέους που συμμετέχουν στην έρευνα, ο στόχος είναι να οικοδομηθεί μια πιο συλλογική και κοινή γνώση του φαινομένου, ικανή να αποτυπώσει τις πολυπλοκότητές του.
Γι’ αυτόν τον λόγο, κατά την ανάπτυξη της έρευνας Elephant Talk και τη διαμόρφωση της μεθοδολογίας της, επιδιώξαμε να υπερβούμε την απλή συλλογή αριθμητικών δεδομένων, ώστε να αναδείξουμε μια ποιοτική εικόνα των ατομικών εμπειριών και των εργαλείων αυτοπροστασίας ή αντιμετώπισης του συστημικού φαινομένου του body shaming και, γενικότερα, του έμφυλου μίσους στο διαδίκτυο.
Μέσα από ανοιχτές ερωτήσεις που στοχεύουν στην αποτύπωση της ποικιλομορφίας των βιωμάτων, η συμμετοχική συλλογή δεδομένων θα λαμβάνει υπόψη διαφορετικές προοπτικές και ευαισθησίες. Στόχος είναι επίσης η αναγνώριση και ονομασία του συναισθηματικού αντίκτυπου και των μηχανισμών μέσω των οποίων εκδηλώνονται τα φαινόμενα του διαδικτυακού μίσους κατά των γυναικών και περιθωριοποιημένων ομάδων, καθώς και οι ατομικές και συλλογικές αντιδράσεις απέναντι σε αυτή τη βία. Η ερευνητική και αναλυτική διαδικασία θα συνοδευτεί από μια εξίσου διαφανή και προσβάσιμη διάχυση των αποτελεσμάτων, η οποία θα προσπαθήσει να προσφέρει σε ερευνητές, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εκπαιδευτικά ιδρύματα και εκπαιδευτικούς συγκεκριμένα εργαλεία για δράση και κατανόηση του φαινομένου.
Η ανάλυση των δεδομένων, που θα είναι ανοιχτά διαθέσιμα, μπορεί επίσης να αποτελέσει τη βάση για εκστρατείες ευαισθητοποίησης, πρωτόκολλα παρέμβασης και στρατηγικές υποστήριξης με στόχο την αντιμετώπιση των μορφών έμφυλου μίσους και διακρίσεων που εξαπλώνονται στους ψηφιακούς μας χώρους.
Κατέβασε τη μεθοδολογία: https://athens.impacthub.net/wp-content/uploads/2025/03/Methodology.pdf
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.